Ransomware bij webshops: hoe het binnenkomt en hoe u het voorkomt
Bijgewerkt op · 5 minuten lezen · door Enes
In het kort
Ransomware is kwaadaardige software die uw bestanden versleutelt en losgeld eist. Bij een webshop ligt dan vaak de hele verkoop stil. De belangrijkste bescherming is simpel. Goede back-ups die los staan van uw systemen. Software die u bijwerkt. En tweestapsverificatie op elk account. Gebeurt het tóch, betaal niet meteen en schakel direct hulp in.
In dit artikel (7 delen)
Wat is ransomware?
Ransomware is kwaadaardige software die uw bestanden of uw hele systeem op slot zet. De crimineel versleutelt uw gegevens en vraagt daarna losgeld (in het Engels ransom) om ze weer vrij te geven. Voor een webshop ligt de verkoop dan vaak stil. Klanten kunnen niet bestellen en u kunt niet bij uw administratie. Soms liggen ook uw mail en kassasystemen eruit.
Het is al lang niet meer alleen een probleem voor grote bedrijven. Juist het mkb is een aantrekkelijk doelwit, omdat de beveiliging daar vaker een zwakke plek heeft. Het Nationaal Cyber Security Centrum (NCSC) ziet dat ook kleinere ondernemers geregeld worden geraakt.
Hoe komt ransomware binnen?
De meeste aanvallen beginnen klein en alledaags. Een medewerker klikt op een nepmail en vult ergens een wachtwoord in, of opent een bijlage die de software installeert. Daarnaast komen criminelen binnen via een systeem aan internet dat niet is bijgewerkt. Of via een beheeraccount met een zwak of hergebruikt wachtwoord zonder tweede stap.
Ook een leverancier kan de ingang zijn. Gebruikt u software of een koppeling van een ander bedrijf? Wordt die partij geraakt, dan kan het probleem ook bij u terechtkomen. Dat heet een aanval via de toeleveringsketen (supply chain).
Bescherming 1: back-ups die echt los staan
Een goede back-up is uw belangrijkste redmiddel. Kunt u na een aanval terug naar een schone versie van gisteren? Dan heeft de crimineel veel minder macht over u. Voorwaarde is dat de back-up niet vanuit uw eigen netwerk te wissen of te versleutelen is. Staat hij op dezelfde plek, dan gaat hij bij een aanval gewoon mee.
Het NCSC adviseert de 3-2-1-regel: drie kopieën van uw gegevens op twee soorten opslag. Eén kopie staat los van uw systemen (offline of in een aparte omgeving). Test af en toe of u er echt mee kunt herstellen. Een back-up die u nooit heeft geprobeerd, is geen zekerheid.
Bescherming 2: updates en tweestapsverificatie
Werk de software van uw website, webshop, server en apparaten bij zodra er een update is. De meeste aanvallen misbruiken een lek dat al bekend en gerepareerd is; u hoeft die update alleen nog te installeren. Verwijder wat u niet meer gebruikt, want ook een uitgeschakeld onderdeel kan een lek bevatten.
Zet tweestapsverificatie (2FA) aan op elk belangrijk account: uw beheer, uw hosting, uw mail en uw betaalomgeving. Een gestolen wachtwoord is dan niet genoeg om binnen te komen. Train daarnaast uzelf en uw medewerkers in het herkennen van phishing, want de mens is vaak de eerste ingang.
Als het toch gebeurt
Zijn bestanden versleuteld of ziet u een losgeldbericht? Koppel dan de getroffen apparaten los van het netwerk en van internet. Zo verspreidt de versleuteling zich niet verder. Zet uw systemen niet zomaar uit en wis niets. Logbestanden en sporen laten zien wat er is gebeurd.
Zijn er persoonsgegevens van klanten geraakt, dan is dit bijna altijd een datalek. Bij een risico voor de betrokkenen meldt u dat binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens (artikel 33 AVG). Schrijf op wat u ziet en wanneer, en schakel direct hulp in.
Betaal niet zomaar losgeld
Politie en het NCSC raden af om losgeld te betalen. U heeft geen enkele zekerheid dat u uw gegevens terugkrijgt. U houdt het verdienmodel van criminelen in stand. En u kunt een volgend doelwit worden. Soms bestaat er al een gratis hersteltool. Dat controleert u op No More Ransom, een initiatief van onder meer Europol en de politie.
Belangrijker dan de vraag of u betaalt: handel snel en kalm. Schakel iemand in die weet wat te doen. Hoe langer u wacht, hoe groter de schade.
Hoe wij helpen: vooraf en tijdens
Is het al misgegaan, dan belt u Spoedhulp na een hack (€ 950 vast excl. btw). Wij zijn dag en nacht bereikbaar. We stellen vast wat er is gebeurd en hoe ver het reikt. We beperken direct de schade. U krijgt een kort rapport voor uw verzekeraar of de Autoriteit Persoonsgegevens. Wij beloven niet vooraf hoe lang herstel duurt; dat hangt af van wat we aantreffen.
Wilt u het vóór zijn, dan laat u uw website en webshop testen. De Scan (vanaf € 295 excl. btw) vindt bekende zwakke plekken. De Inbraaktest laat met handwerk zien hoe ver iemand echt zou komen. Ransomware grijpt meestal in op uw server en systemen. Bespreek daarom bij de intake wat voor u het meest uitmaakt. Wij testen alleen na schriftelijke toestemming van de eigenaar van het systeem.
Veelgestelde vragen
Is mijn kleine webshop wel interessant voor ransomware?
Ja. Criminelen kiezen vaak niet gericht één bedrijf uit. Ze sturen hun aanvallen breed uit en slaan toe waar de beveiliging het zwakst is. Juist bij kleinere ondernemers ontbreken updates, back-ups of tweestapsverificatie nog vaak. Dat maakt het mkb een aantrekkelijk doelwit.
Beschermt een back-up me volledig tegen ransomware?
Een back-up voorkomt de aanval niet, maar beperkt de schade enorm: u kunt terug naar een schone versie. Dat werkt alleen als de back-up los staat van uw systemen en u geregeld test of herstel echt lukt. Een back-up op dezelfde plek als uw gegevens gaat bij een aanval gewoon mee.
Moet ik het losgeld betalen om mijn gegevens terug te krijgen?
Politie en het NCSC raden betalen af. U heeft geen zekerheid dat u uw gegevens terugkrijgt en houdt criminaliteit in stand. Controleer eerst op No More Ransom of er een gratis hersteltool bestaat. Schakel hulp in om te bepalen wat de beste stap is.
Is een ransomware-aanval een datalek dat ik moet melden?
Vaak wel. Zijn er persoonsgegevens geraakt en is er risico voor de betrokkenen? Meld dat dan binnen 72 uur bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Een eerste melding mag u later aanvullen; wacht dus niet tot uw onderzoek helemaal klaar is.
Verder lezen
Bronnen
- NCSC: ransomware uitgelegdncsc.nl
- NCSC: wat te doen bij een ransomware-aanval?ncsc.nl
- NCSC: maak in 3 stappen een goede back-upncsc.nl
- NCSC: bereid je voor op incidentenncsc.nl
- NCSC: multifactorauthenticatiencsc.nl
- No More Ransom (Europol en politie)nomoreransom.org
- Autoriteit Persoonsgegevens: datalekkenautoriteitpersoonsgegevens.nl